Ubezpieczamy duże, średnie i również mniejsze przedsiębiorstwa - OC, OCP, OCS, majątek, BI, CAR, D&O, flota

 

W ramach grupy CLIFF oferujemy również ubezpieczenia dla osób fizycznych - domy, mieszkania, pojazdy, życie

 

Współpracujemy ze wszystkimi zakładami ubezpieczeń na rynku

 

Zbieramy i porównanujemy oferty różnych zakładów ubezpieczeń 

 

Zawsze negocjujemy wysokość składki i warunki jakościowe

 

Skutecznie dochodzimy odszkodowań od zakładów ubezpieczeń - szkody osobowe i majątkowe

 

"Jakość pamięta się o wiele dłużej niż cenę."
Gucci

Baza wiedzy

Ubezpieczenie prywatnych kolekcji

Opublikowano:

 

Katarzyna Perczak

 

Gazeta Ubezpieczeniowa

wtorek, 07 września 2010

 

 

Wartość obrotu dziełami sztuki w Polsce pomału i z fluktuacjami, ale jednak konsekwentnie wzrasta1
W roku 2007 na aukcjach sprzedano łącznie 3250 obiektów za kwotę 47 mln zł. Było to pięciokrotnie więcej (w wymiarze realnym) niż w roku 1990. Największy udział w wolumenie sprzedaży miały malarstwo i rysunek, później grafika, rzemiosło artystyczne, fotografia i rzeźba. Rodzimi ubezpieczyciele jednak nie wykazują większego zainteresowania tym przedmiotem ubezpieczenia.

Historia pokazuje, że skradzionych, a nieubezpieczonych dzieł sztuki było wiele. Oczywiste jest, że odszkodowanie nie zrekompensuje nam straty duchowej po utraconym dziele, ale może pozwolić na zakup innego lub też na inwestycję w prewencję przeciwkradzieżową. 

W związku z tym każdy uczestnik rynku dzieł sztuki powinien zadbać o odpowiednią ochronę ubezpieczeniową tego mienia.
Uczestnikami rynku są przede wszystkim kupujący, do których należy zaliczyć gospodarstwa domowe, instytucje, małe i średnie przedsiębiorstwa, przedsiębiorstwa ponadnarodowe, banki, jednostki rządowe, samorządowe i lokalne, fundusze inwestujące w dzieła sztuki oraz sprzedający, do których w szczególności należy zaliczyć domy aukcyjne, galerie, antykwariaty oraz samych artystów. Pewne ilości dzieł sztuki sprzedaje się także na aukcjach internetowych różnych portali nienależących do domów aukcyjnych czy też galerii.

Oferta ubezpieczenia dzieł sztuki na polskim rynku jest bardzo uboga, rzadko który ubezpieczyciel zadbał w treści ogólnych warunków o szczególne zapisy regulujące ubezpieczenie tego specyficznego i unikatowego mienia.

Osoby fizyczne posiadające dzieła sztuki w domach czy mieszkaniach mogą skorzystać z ich ubezpieczenia przy okazji zawierania umów ubezpieczenia nieruchomości i pozostałych ruchomości domowych. Większość ubezpieczycieli przewiduje ochronę ubezpieczeniową dzieł sztuki w ramach powyższych o.w.u., ale zazwyczaj w okrojonym zakresie lub też stawiając dodatkowe wymogi w zakresie dostarczania dokumentacji danego obiektu. 

Dobrym przykładem takiej praktyki są stosowane przez ubezpieczycieli zapisy ograniczające swoją odpowiedzialność. PZU SA w ogólnych warunkach ubezpieczenia domu2 ogranicza swoją odpowiedzialność za szkody w dziełach sztuki do 40% sumy ubezpieczenia ruchomości domowych i stałych elementów, do których zalicza również dzieła sztuki. Dodatkowo należy zwrócić uwagę, że ubezpieczyciel ten dopuszcza ubezpieczenie ruchomości domowych według wartości rzeczywistej, którą definiuje jako „wartość nową pomniejszoną o stopień zużycia technicznego”. Natomiast wartość nowa to zgodnie z o.w.u. „wartość odpowiadająca kosztom przywrócenia ubezpieczonego mienia do stanu nowego, lecz nieulepszonego”, a dla ruchomości domowych i stałych elementów odpowiada ona kosztom naprawy lub nabycia (wytworzenia) nowego przedmiotu tego samego lub najbardziej zbliżonego rodzaju, tej samej lub najbardziej zbliżonej marki przy uwzględnieniu średnich cen obowiązujących na danym terenie oraz kosztów montażu. Należy dodać, że również według takiej wartości zostanie wypłacone przez ubezpieczyciela odszkodowanie w przypadku szkody w dziełach sztuki. Ubezpieczyciel ten nie przewiduje bowiem odrębnej regulacji dotyczącej likwidacji szkody w dziełach sztuki uwzględniającej ich specyfikę.

Analizując powyższe definicje należy się zastanowić, czy aby na pewno posiadacz dzieła sztuki będzie usatysfakcjonowany z wysokości otrzymanego odszkodowania obliczonego według wartości rzeczywistej. Zastanawiające jest również, w jaki sposób zakład ubezpieczeń ustali wysokość odszkodowania według wartości rzeczywistej dzieła. Mienie to jest unikatowe, niepowtarzalne, uwzględniające wartość artystyczną, historyczną, zabytkową czy kolekcjonerską, dodatkowo często charakter lub stopień ich uszkodzeń nie pozwala na ich odtworzenie. Ponadto w przypadku dzieła sztuki w odróżnieniu od innych ruchomości zazwyczaj jego wartość rośnie z upływem czasu, a nie maleje, jak to zakłada definicja wartości rzeczywistej.

Dlatego przyjęcie do ubezpieczenia dzieła według wartości rzeczywistej w przypadku ewentualnej szkody może rodzić dużo wątpliwości i rozczarowanie poszkodowanego z otrzymanej wysokości odszkodowania za utracone bądź zniszczone mienie. 

Również ze względu na powyższe niedoskonałości PZU SA nie wyklucza ubezpieczenia dzieł sztuki na odrębnych dodatkowych warunkach, które to przewidują objęcie ochroną ubezpieczeniową tego mienia uwzględniając jego wartość kolekcjonerską, zabytkową czy artystyczną. Ubezpieczyciel wymaga przede wszystkim dostarczenia listy dzieł sztuki z podaniem i udokumentowaniem ich wartości, np. wyceną rzeczoznawcy czy rachunkiem nabycia. Ponadto ubezpieczyciel warunkuje przyjęcie ich do ubezpieczenia (głównie jeśli chodzi o dzieła o znacznej wartości) przeprowadzeniem lustracji przez przedstawiciela towarzystwa ubezpieczeniowego, który dokumentacją fotograficzną potwierdzi fakt posiadania danego dzieła oraz przyjrzy się nieruchomości, w której przechowywany jest przedmiot ubezpieczenia (głównie pod kątem zabezpieczeń przeciwkradzieżowych). 

Potencjalnych ubezpieczających zniechęca do ubezpieczenia nie tylko konieczność dostarczenia do PZU SA wymaganych dokumentów, ale również konieczność okazania posiadanych dzieł sztuki osobom postronnym, co do których nie mają oni zaufania. 

Warty podkreślenia jest fakt, że ubezpieczyciel nie definiuje samego pojęcia dzieła sztuki. A definicja zgodna z tą zawartą w Słowniku języka polskiego jest bardzo szeroka i na jej podstawie za dzieło sztuki można uznać wiele przedmiotów. Na tej podstawie zaś – ograniczyć lub odmówić wypłaty odszkodowania za szkody w rzeczach artystycznych niekoniecznie będących dziełami sztuki. Zgodnie bowiem z definicją zawartą w Słowniku języka polskiego przez dzieło sztuki należy rozumieć „obraz, rzeźbę itp. mające wartość artystyczną” 3.

Również w przypadku STU ERGO HESTIA SA warunkiem przyjęcia do ubezpieczenia dzieł sztuki jest dostarczenie ubezpieczycielowi skatalogowanej listy dzieł wraz z ich wyceną rzeczoznawcy na koszt ubezpieczającego. Takie same warunki stawia ubezpieczyciel przy ubezpieczeniu antyków i zbiorów kolekcjonerskich. Natomiast zgodnie z zapisami o.w.u. 4 odszkodowanie w ww. mieniu wypłacane jest przez ubezpieczyciela według wartości rynkowej lub kosztów naprawy. 

W zbliżony sposób jak PZU SA do ubezpieczenia dzieł sztuki podchodzą w ramach ogólnych warunków ubezpieczenia ruchomości domowych i stałych elementów wykończeniowych TUiR ALLIANZ Polska SA5 oraz TU UNIQA SA. 

Ubezpieczyciele nie definiują dzieła sztuki, ale TUiR ALLIANZ Polska SA wyszczególnia mienie, które zalicza do przedmiotów wartościowych, wśród którego znajdują się dzieła sztuki. A więc odróżnia dzieła sztuki od wykonanych ręcznie gobelinów czy starych mebli (antyków). Podaje również przykłady dzieł sztuki wskazując na obrazy, rysunki, grafiki i inne dzieła plastyczne.

Ten zakład przy ustalaniu wysokości szkody nie uwzględnia wartości naukowej, kolekcjonerskiej, zabytkowej, historycznej i artystycznej, ogranicza również swoją odpowiedzialność za szkody w przedmiotach wartościowych do 50% sumy ubezpieczenia ruchomości domowych i stałych elementów (lub 40% w przypadku ustalenia sumy ubezpieczenia mienia według tzw. wyceny powierzchniowej). Należy jednak dodać, że ubezpieczyciel dopuszcza podwyższenie granicy odpowiedzialności za dopłatą dodatkowej składki. Sumę ubezpieczenia ruchomości domowych, w tym dzieł sztuki, można natomiast ustalić według wartości odtworzeniowej definiowanej podobnie jak w PZU SA. Dodatkowo, ubezpieczyciel wraz ze wzrostem sumy ubezpieczenia ubezpieczanego mienia zaostrza wymogi w zakresie zabezpieczeń przeciwkradzieżowych. ALLIANZ Polska SA warunkuje również ochronę ubezpieczeniową dzieła sztuki o wartości jednostkowej powyżej 10 000 zł oraz zbiorów i kolekcji o łącznej wartości powyżej 20 000 zł posiadaniem przez ubezpieczonego oryginałów rachunków zakupu albo wyceny rzeczoznawcy.

Zupełnie innym podejściem do ubezpieczenia dzieł sztuki w ramach ogólnych warunków ubezpieczenia domu7 wyróżnia się 
TUiR WARTA SA, które to podchodzi indywidualnie do ubezpieczenia tego mienia. Zapisy o.w.u. uwzględniają specyfikę tego przedmiotu ubezpieczenia. 

U tego ubezpieczyciela można spotkać definicję dzieła sztuki, za które uważa przedmioty o wartości artystycznej, historycznej lub muzealnej (takie jak np. obrazy, rzeźby, grafiki, meble), których wartość określana jest na podstawie aktualnych notowań w postaci wyceny rzeczoznawców, ekspertów domów aukcyjnych, biegłych sądowych. Dzieła sztuki ubezpieczyciel zalicza do ruchomości specjalnych. 

W przeciwieństwie do wymogów stawianych przez PZU SA przed zawarciem umowy ubezpieczenia TUiR WARTA SA dopiero przy ewentualnej szkodzie wymaga okazania pisemnego potwierdzenia faktu nabycia dzieła sztuki/zbiorów kolekcjonerskich w postaci faktury, umowy kupna itp. i wyceny dzieł sztuki dokonanej przez rzeczoznawców posiadających uprawnienia Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, ekspertów domów aukcyjnych, historyków sztuki zrzeszonych. Nieokazanie powyższych dokumentów skutkuje odmową wypłaty odszkodowania. Ponadto ubezpieczyciel w przypadku ochrony ubezpieczeniowej dzieł sztuki zaostrza wymogi w zakresie posiadanych zabezpieczeń przeciwkradzieżowych. 

Podstawą zaś wyliczenia odszkodowania za uszkodzone czy utracone mienie jest wycena rzeczoznawcy sporządzona przez honorowane przez ubezpieczyciela podmioty wyszczególnione w o.w.u. 

Na uwagę zasługuje fakt, że TUiR WARTA SA w ramach powyższych o.w.u. oferuje bardzo szeroki zakres ochrony ubezpieczanych ryzyk. Ruchomości specjalne, a więc i dzieła sztuki, obejmowane są ochroną w zakresie wszystkich ryzyk, a nie enumeratywnie wymienionych ryzyk, jak jest to na przykład w PZU SA. 

Podkreślamy, że ubezpieczyciel nie obawia się przyjmowania do ubezpieczenia dzieł sztuki o znacznej wartości. Należy jednak pamiętać, że przyjęcie do ochrony ubezpieczeniowej tego mienia nie jest równoznaczne z otrzymaniem odszkodowania w przypadku jego uszkodzenia czy utraty. Do tego niezbędne jest przede wszystkim posiadanie przez poszkodowanego odpowiedniej dokumentacji dzieła i okazanie jej ubezpieczycielowi w przypadku zaistnienia szkody. 

Należy docenić jednak fakt, że TUiR WARTA SA nie wymaga przed podpisaniem umowy ubezpieczenia przekazywania poufnych informacji osobom trzecim, tj. skatalogowanej listy dzieł wraz z ich wartościami. 

Proponowany przez ubezpieczycieli zawężony zakres ubezpieczenia dzieł sztuki lub też ogrom dokumentów oraz informacji, jakie należy dostarczyć ubezpieczycielowi, które są warunkiem złożenia oferty przez zakład ubezpieczeń, bardzo często zniechęca posiadaczy dzieł do ubezpieczenia i w rezultacie są one pozostawione przez ich właścicieli bez ochrony.
O tym, jak ubezpieczyciele podchodzą do ubezpieczenia dzieł sztuki podmiotów gospodarczych oraz dlaczego tak ciężko jest znaleźć odpowiednią ochronę ubezpieczeniową dzieł sztuki, będzie można przeczytać w kolejnym odcinku z tego cyklu.
 

Katarzyna Perczak
kierownik Działu 
Ubezpieczeń Majątkowych, SAGA Brokers sp. z o.o.

 


1 Joanna Białynicka-Birula, Rynek dzieł sztuki w Polsce, Aspekty prawno-ekonomiczne, Raport opracowany na zlecenie Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, jako jeden z Raportów o Stanie Kultury.
2 Ogólne warunki ubezpieczenia PZU DOM z 23 stycznia 2008 r.
3 Słownik języka polskiego, www.sjp.pwn.pl.
4 Ogólne warunki ubezpieczenia mieszkań i domów jednorodzinnych z dnia 10 sierpnia 2007 r.
5 Ogólne warunki ubezpieczenia, Wszystko co w domu z dnia 11 lipca 2007 r.
6 Ogólne warunki ubezpieczenia DOM PLUS z dnia 1 października 2009 r.
7 Ogólne warunki ubezpieczenia WARTA DOM KOMFORT z dnia 1 maja 2008 r.

Wróć