Ubezpieczamy duże, średnie i również mniejsze przedsiębiorstwa - OC, OCP, OCS, majątek, BI, CAR, D&O, flota

 

W ramach grupy CLIFF oferujemy również ubezpieczenia dla osób fizycznych - domy, mieszkania, pojazdy, życie

 

Współpracujemy ze wszystkimi zakładami ubezpieczeń na rynku

 

Zbieramy i porównanujemy oferty różnych zakładów ubezpieczeń 

 

Zawsze negocjujemy wysokość składki i warunki jakościowe

 

Skutecznie dochodzimy odszkodowań od zakładów ubezpieczeń - szkody osobowe i majątkowe

 

"Jakość pamięta się o wiele dłużej niż cenę."
Gucci

Baza wiedzy

Znaczenie Underwritingu w zarządzaniu wartością zakładu ubezpieczeń

Opublikowano:

Katarzyna Perczak

Wycena i zarządzanie wartością zakładu ubezpieczeń, red naukowy Jerzy Handschke, Poznań 2006

1.Wprowadzanie

Globalne zmiany zachodzące w gospodarce światowej, coraz większy stopień otwartości gospodarki, prywatyzacja, liberalizacja oraz deregulacja stosunków ekonomicznych między państwami były motorem do zrodzenia się w USA w połowie lat 80-tych idei zwiększania wartości firmy dla akcjonariuszy.  Miało to na celu przede wszystkim utrzymanie konkurencyjności firm amerykańskich w globalnej walce. Na przeorientowanie celu przedsiębiorstw miały również wpływ zmiany zachodzące w strukturze akcjonariatu przedsiębiorstw, wyrażające się istotnym wzrostem znaczenia inwestorów instytucjonalnych (funduszy inwestycyjnych, funduszy emerytalnych, banków) w kapitale, którzy z drugiej strony pozostawali i pozostają pod presją inwestorów indywidualnych powierzających im środki w celu uzyskania maksymalnej stopy zwrotu.

Idea zwiększania wartości firmy dla akcjonariuszy pociągnęła za sobą konieczność reorganizacji przedsiębiorstw w celu dostosowania ich działalności do realizacji głównego celu, jakim stała się maksymalizacja wzrostu wartości przedsiębiorstwa dla jego właścicieli. Rodziło to również konieczność poszukiwania nowych metod zarządzania określanych mianem „zarządzania przez wartość”.

Proces migracji kapitału inwestorów poszukujących rosnącej stopy zwrotu wymusił również zainteresowanie zakładów ubezpieczeń zarządzaniem przez wartość, które to podmioty coraz częściej stają się uczestnikami rynku kapitałowego.

Ze względu na specyfikę prowadzonej przez zakłady ubezpieczeń działalności zidentyfikowane działania operacyjne zakładu ubezpieczeń uruchamiające siły napędowe jego wartości odbiegać będą nieco od standardowo wyróżnianych dla przedsiębiorstw produkcyjnych czy usługowych.

Celem niniejszego opracowania będzie określenie znaczenia underwritingu, będącego jednym z kluczowych działań operacyjnych zakładu ubezpieczeń, w zarządzaniu przez wartość. Opracowanie będzie dotyczyło zakładów ubezpieczeń Działu II działających w formie spółki akcyjnej.

2. Miejsce underwritingu w zakładzie ubezpieczeń

Underwriting jest jednym z procesów działalności operacyjnej charakterystycznych tylko dla zakładu ubezpieczeń. Wraz z innymi procesami tworzy wzajemny układ zależności wpływających na funkcjonowanie towarzystwa ubezpieczeniowego.

W literaturze można spotkać wiele definicji underwritingu, które przede wszystkim różnią się obszernością zaliczonych do niego działań. Definicją oddającą najlepiej istotę underwritingu[1] wydaje się być definicja określająca go jako proces selekcji i klasyfikacji wniosku o ubezpieczenie zgodnie z przyjętymi długookresowymi założeniami spójnymi z celami firmy. Długookresowe założenia określane są mianem polityki underwritingu[2].

2.1. Proces underwritingu - selekcja i klasyfikacja ryzyka

Selekcja ryzyka jest procesem oceny wniosku ubezpieczeniowego w celu określenia stopnia niebezpieczeństwa (zagrożenia) ryzyka zgłoszonego do ubezpieczenia. Etap ten kończy się decyzją odnośnie akceptacji (przyjęcia do ubezpieczenia) danego ryzyka w oparciu o założenia polityki underwritingu. Natomiast klasyfikacja jest procesem przydziału ubezpieczonego do grupy jednostek w przybliżeniu o tym samym prawdopodobieństwie oczekiwanej szkody[3].

Punktem wyjścia do procesu selekcji jest zebranie niezbędnych informacji o ryzyku oraz dokonanie jego analizy w celu oszacowania prawdopodobieństwa wystąpienia szkody (realizacji ryzyka) oraz jej rozmiarów. Czynniki, które są poddawane ocenie, różnicuje się w zależności od zagrożenia (tu: ubezpieczenia). W przypadku oceny ryzyka ogniowego są to między innymi: przeciwpożarowe zabezpieczenia konstrukcyjne budynków, przeciwpożarowe zabezpieczenia techniczne oraz organizacja bezpieczeństwa pożarowego[4]. Przeprowadzenie oceny ryzyka ubezpieczającego pozwala na wykrycie ryzyk niebezpiecznych, przeciwdziałanie tzw. antyselekcji ryzyka oraz kumulacji szkód, co stanowi cel procesu selekcji.

Antyselekcja ryzyka jest to skłonność osób z ponadprzeciętnym prawdopodobieństwem wystąpienia szkody do szukania ochrony ubezpieczeniowej po standardowej (średniej) stawce ubezpieczeniowej[5]. Wymaga to od underwritera kontroli, a w przypadku jej braku skutkuje wzrostem zakładanego wskaźnika szkodowości dla danej klasy ryzyka, natomiast ograniczenie antyselekcji ryzyka w dłuższym okresie pozytywnie wpływa na stabilizację lub zmniejszenie stawek taryfowych, a przy tym stanowi narzędzie walki konkurencyjnej.

Kumulacja szkód oznacza zajście wypadku ubezpieczeniowego w stosunku do wielu ryzyk rozumianych jako zespół przedmiotów (obiektów) wskutek realizacji jednego zdarzenia losowego. Przykładem kumulacji szkód jest pożar, będący efektem jednego zdarzenia losowego, ubezpieczonych mieszkań należących do różnych właścicieli w jednym budynku lub pożar budynków należących do różnych właścicieli zwarto zabudowanej wsi[6]. W przypadku wnikliwe przeprowadzonej analizy ryzyka zakład ubezpieczeń może zminimalizować rozmiar szkody poprzez nie przyjęcie do ubezpieczenia części ryzyk (obiektów).

Zakład ubezpieczeń po dokonaniu oceny ryzyka może podjąć jedną z trzech decyzji. Pierwszą z nich jest zaakceptowanie ryzyka oraz jego klasyfikacja do danej grupy, skrajnie przeciwną decyzją będzie odrzucenie wniosku o ubezpieczenie. Powodem braku akceptacji ryzyka może być wykrycie ryzyka niebezpiecznego, którego przyszły przebieg szkodowy będzie nie tylko znacznie przewyższał założony wskaźnik szkodowości (oszacowany na podstawie danych historycznych) dla danej klasy ryzyka zakładu ubezpieczeń, ale również wskaźnik przebiegu polisowego[7] ubezpieczającego będzie przewyższał 100%. Barierą przyjęcia danego ryzyka mogą stanowić również zbyt niskie środki własne[8] zakładu ubezpieczeń oraz brak możliwości reasekuracji lub koasekuracji.

Ze względu na to, iż selekcja ryzyka dokonywana jest w oparciu o politykę underwritingu zakład ubezpieczeń może podać inny powód nie przyjęcia do ubezpieczenia danego ryzyka. Z uwagi na zły wynik techniczny oraz na podstawie analizy danych statystycznych zakład ubezpieczeń może wprowadzić dodatkowe ograniczanie akceptacji ryzyk np. pochodzących z danej branży, danych obszarów geograficznych czy dotyczących pewnej grupy ubezpieczeń.

Często zakład ubezpieczeń pomimo wykrycia ryzyka wyższego niż zakładane dla danej klasy ryzyka zaakceptuje go, ale w celu ograniczenia hazardu związanego z przyjęciem takiego ryzyka może ubezpieczającemu narzucić obowiązek spełnienia określonych wymogów, na przykład w zakresie zabezpieczeń przeciwpożarowych lub przeciwkradzieżowych. Zakład ubezpieczeń może również skalkulować składkę na wyższym poziomie adekwatną do wnoszonego ryzyka lub wprowadzić ograniczenia techniczno-ubezpieczeniowe odpowiedzialności tj. udział własny, franszyzę.

Należy jednak zwrócić uwagę, iż celem underwritingu nie jest przyjęcie do ubezpieczenia samych dobrych ryzyk. Selekcja oraz klasyfikacja ryzyk ma zapewnić równowagę pomiędzy ryzykami o niższej szkodowości ponad przeciętną szkodowość danej klasy oraz ryzykami o wyższej szkodowości ponad przeciętną szkodowość danej klasy tak by utworzony fundusz pozwolił na pokrycie przyszłych odszkodowań i pozostałych kosztów danej klasy ryzyka.

Poniższy schemat sumarycznie przedstawia znaczenie procesu selekcji i klasyfikacji w działalności zakładu ubezpieczeń.

Rysunek 1. Wpływ procesu selekcji i klasyfikacji na działalność zakładu ubezpieczeń

Źródło: opracowanie własne

Proces selekcji przeprowadzany jest w oparciu o posiadane przez underwritera informacje o ryzyku. Rodzaj oraz ilość wymaganych informacji zależy przede wszystkim od rodzaju ubezpieczenia (masowe, korporacyjne) oraz skali prowadzonej działalności przez ubezpieczającego. W przypadku ubezpieczeń masowych tj. komunikacyjnych czy mieszkaniowych najczęściej źródłem informacji jest odpowiednio sformułowany przez zakład ubezpieczeń wniosek o ubezpieczenie. Informacje zawarte we wniosku ubezpieczeniowym muszą być wystarczające do dokonania nie tylko akceptacji lub modyfikacji ryzyka, ale powinny dostarczać również wiedzy do przeprowadzenia właściwej klasyfikacji ryzyka oraz oczekiwanym zakresie ochrony oraz sumach ubezpieczenia. Wnioski o ubezpieczenie w zakresie ryzyk masowych dostarczane są ubezpieczycielowi zazwyczaj przy udziale agentów, rzadziej przy udziale brokerów.

W przypadku ryzyk korporacyjnych oraz dużej skali działalności ubezpieczającego informacje zawarte we wniosku są zazwyczaj niewystarczające. Ich uzupełnieniem są informacje zawarte w raportach z przeprowadzonej inspekcji ryzyka dostarczane przez brokerów, samych underwriterów lub też specjalistyczne firmy przeprowadzające inspekcję na zlecenie zakładu ubezpieczeń, ubezpieczającego lub brokera.

W celu lepszego poznania ryzyka zakłady ubezpieczeń działające na przykład na rynku amerykańskim w procesie selekcji i klasyfikacji ryzyka wykorzystują również informacje pochodzące z rządowych baz danych, baz innych ubezpieczycieli i ich organizacji, informacje od instytucji, których celem jest zwalczanie przestępczości ubezpieczeniowej, podręczników i publikacji opracowanych przez biura, które gromadzą informacje celem opracowania stawek ubezpieczeniowych, podręczników wartości wyceny ubezpieczanych przedmiotów[9].

Bardzo istotną kwestią pozostaje również sposób gromadzenia i wykorzystania posiadanych informacji tak, aby osiągnąć zamierzone rezultaty przy niezbyt wygórowanych kosztach.

2.2. Polityka underwritingu

Proces selekcji i klasyfikacji przeprowadzany jest w oparciu o założenia polityki underwritingu, która realizuje długookresowe cele zakładu ubezpieczeń.

Polityka underwritingu określa:

  1. obszary i rodzaje ubezpieczeń, które mają być rozwijane oraz te, z których rezygnuje się bezwzględnie lub warunkowo, tj. te, które można rozwijać po spełnieniu określonych kryteriów,
  2. klasyfikuje ryzyka na ubezpieczalne i nieubezpieczalne,
  3. określa, które wnioski należy odrzucić spośród wniosków o szczególnie wysokim ryzyku, a które zaakceptować odpowiednio podnosząc stawki,
  4. określa narzędzia jakie można zastosować w celu zmniejszenia ryzyka – franszyzy, wyłączenia z zakresu odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń, limity odpowiedzialności[10].

Należy podkreślić, iż powyższe założenia muszą być ustalane zgodnie z celami firmy. Ze względu na złożoność procesu underwritingu oraz zależności pomiędzy zachodzącymi procesami operacyjnymi zakładu ubezpieczeń a underwritingiem ustalenie odpowiedniej polityki underwritingu może sprzyjać nie tylko realizacji celu zasadniczego, jakim może być maksymalizacja zysku, maksymalizacja wartości zakładu ubezpieczeń czy minimalizacja kosztów, ale również celów drugorzędnych.

Należy podkreślić, iż na kształt polityki underwritingu mają wpływ nie tylko czynniki wewnętrzne firmy, ale również czynniki zewnętrzne. Decydują one o tym czy przybiera ona charakter polityki liberalnej czy restrykcyjnej.

2.2.1. Restrykcyjna polityka underwritingu

Restrykcyjna polityka underwritingu charakteryzuje się przede wszystkim dbałością o jakość przyjmowanych do ubezpieczenia ryzyk. Jasno określa kryteria akceptacji ryzyka, które potrafią być często bardzo zaostrzone. Specyfikuje, które ryzyka odrzucić niezależnie od wyników indywidualnej oceny ryzyka. Na skutek złych wyników technicznych zakład ubezpieczeń potrafi ograniczyć akceptację ryzyk z pewnych branż czy obszarów geograficznych pomimo pozytywnej oceny indywidualnego ryzyka. Przykładem restrykcyjnej polityki underwritingu podyktowanej stratami wynikającymi z bardzo wysokiego wskaźnika szkodowości było określenie przez zakłady ubezpieczeń na rynku amerykańskim w latach 1990-tych bardzo rygorystycznych warunków dla podmiotów chcących transferować ryzyko ogniowe do zakładu ubezpieczeń. Stawiane wymagania były następujące: bezszkodowy przebieg ubezpieczenia, zapewnienie odpowiednich pomieszczeń dla danej działalności (odpowiednia nośność ogniowa elementów budynku, izolacyjność ogniowa oraz szczelność ogniowa), dobre zarządzanie, zajmowanie budynku przez jednego użytkownika[11]. Przy tak skonstruowanych założeniach polityki underwritingu proces underwritingu odgrywa znaczącą rolę w zakładzie ubezpieczeń.

2.2.2. Liberalna polityka underwritingu

Liberalna polityka underwritingu jest przeciwieństwem restrykcyjnej polityki underwritingu. Kryteria akceptacji ryzyka są mało rygorystyczne, a stawki często nieadekwatne do wnoszonego ryzyka. Występuje tendencja do zaniżania ceny za ochronę ubezpieczeniową. Stosując taką politykę celem zakładu ubezpieczeń jest osiągnięcie wysokich efektów sprzedażowych poprzez ilość sprzedanych polis rezygnując z efektów osiąganych z underwritingu.

Przy takim podejściu proces underwritingu spełnia znikomą rolę w działalności zakładu ubezpieczeń, podejmowane działania w ramach underwritingu są ograniczone również w celu zminimalizowania jego kosztów.

3. Underwriting jako generator wartości zakładu ubezpieczeń

Przeorientowanie celu działalności firmy na maksymalizację wzrostu jego wartości rodzi konieczność wdrożenia nowych metod zarządzania. Ich istotą jest przede wszystkim ukierunkowanie wszelkich działań podejmowanych w ramach organizacji na tworzenie wartości dla właścicieli, co oznacza odejście od tradycyjnie ukształtowanych celów strategicznych. Poniższy schemat przedstawia nowe podejście do zarządzania przedsiębiorstwem dostosowane do celu jakim jest maksymalizacja jego wartości.

Rysunek 2. Ewolucja w strategii przedsiębiorstwa

Źródło: A. Herman, A. Szablewski (red.), Zarządzanie wartością firmy, Poltext, Warszawa 1999.

Zarządzanie wartością w konkretnym przedsiębiorstwie wymaga zidentyfikowania czynników od których zależy jej przyrost, a następnie podjęcia działań organizacyjnych zmierzających do ich ukształtowania się na poziomie umożliwiającym powiększanie wartości rynkowej. Czynniki te nazywane są generatorami wartości[12]. Wartość ekonomiczna przedsiębiorstwa równa jest sumie zdyskontowanego strumienia operacyjnych przepływów pieniężnych netto. W związku z tym można wnioskować, iż każdy czynnik oddziałujący na ten strumień jest potencjalnym czynnikiem kształtującym wartość przedsiębiorstwa. Oddziaływanie czynników kształtujących wartość realizowane jest za pośrednictwem bieżących decyzji operacyjnych oraz długofalowych decyzji strategicznych podporządkowanych idei zarządzania wartością.

Pomocnym w zidentyfikowaniu czynników decydujących o wartości danego przedsiębiorstwa będzie określenie wpływów i wydatków stanowiących podstawę do wyliczenia przyszłych przepływów pieniężnych netto, które zdyskontowane o średni koszt kapitału określają wartość firmy. Do wpływów zalicza się: wartość sprzedaży powiększoną o współczynnik wzrostu, marżę zysku brutto natomiast do wydatków zalicza się: inwestycje w kapitał trwały, inwestycje w kapitał obrotowy, podatek[13]. Wskazane wpływy, wydatki, koszt kapitału oraz okres trwania wzrostu wartości w literaturze określane są jako siły napędowe wartości.

            W przypadku zakładów ubezpieczeń do czynników mających wpływ na wartość zakładu ubezpieczeń zalicza się również działania podejmowane w ramach underwritingu[14].

3.1. Wpływ selekcji i klasyfikacji ryzyka na wartość zakładu ubezpieczeń

Wskazane w pierwszym rozdziale niniejszej pracy znaczenie działań podejmowanych w ramach selekcji i klasyfikacji ryzyka w działalności zakładu ubezpieczeń wskazuje na to, iż underwriting wpływa zarówno pośrednio jak i bezpośrednio na operacyjne siły napędowe wartości zakładu ubezpieczeń tj. wartość sprzedaży czyli przypis składki oraz marżę zysku brutto.

Underwriting z jednej strony wpływa na wzrost przychodu zakładu ubezpieczeń, poprzez ustalanie adekwatnej składki za ubezpieczenie z drugiej strony wpływa na ograniczanie kosztów z tytułu odszkodowań zakładu ubezpieczeń poprzez wykrywanie ryzyk o ponadprzeciętnej szkodowości, które klasyfikują się do grupy ryzyk niebezpiecznych.

Długotrwałe, podejmowane w ramach selekcji i klasyfikacji ryzyka, działania mogą służyć również wzmacnianiu przewagi konkurencyjnej zakładu ubezpieczeń, co wpływa na zwiększenie sprzedaży oraz wzrost marży zysku brutto, a to powoduje powiększanie siły rynkowej danego zakładu ubezpieczeń, a w konsekwencji podnosi wartość zakładu ubezpieczeń. Na wzmacnianie przewagi konkurencyjnej dzięki underwritingowi mają wpływ:

  • możliwość przyjęcia do ubezpieczenia ryzyk, nieakceptowanych przez których konkurencję, dzięki rozpoznaniu ryzyka,
  • możliwość wprowadzania nowych produktów na rynek przy pomocy posiadanej wiedzy o ryzyku (bazy danych, itp.),
  • obniżanie kosztów ochrony ubezpieczeniowej w skali całego portfela dzięki podejmowanym działaniom - ustalaniu adekwatnej składki do wnoszonego ryzyka, przeciwdziałanie antyselekcji ryzyka, przeciwdziałanie kumulacji szkód oraz prawidłowe grupowanie ubezpieczających do danej klasy ryzyka,
  • możliwości podniesienia wiarygodności sporządzanych prognoz dzięki posiadanemu zasobowi wiedzy na temat ryzyk - co przekłada się na wartości ocenianych przez inwestorów dynamicznych wskaźników – np. wartość dodana, przyszłe przepływy pieniężne.

Powyższe argumenty przemawiają za uznaniem selekcji i klasyfikacji ryzyka za czynniki wpływające na wartość zakładu ubezpieczeń, co pociąga za sobą konieczność uwzględnienia ich w długofalowych decyzjach strategicznych zakładu ubezpieczeń. Aby uzyskać pozytywne efekty oddziaływania selekcji i klasyfikacji ryzyka na wartość zakładu ubezpieczeń należy odpowiednio sformułować założenia polityki underwritingu.

3.2. Kształt polityki underwritingu w zakładzie ubezpieczeń zarządzanym przez wartość

Założenia polityki underwritingu w zakładzie ubezpieczeń zarządzanym przez wartość znacznie różnią się od założeń polityki underwritingu w zakładzie ubezpieczeń, którego celem jest maksymalizacja zysku.

Z analizy cech charakterystycznych dla restrykcyjnej oraz liberalnej polityki underwritingu oraz celów strategicznych (patrz rysunek nr 2) realizowanych przez zakład ubezpieczeń zarządzany przez wartość wynika, iż tylko założenia restrykcyjnej polityki underwritingu mogą posłużyć ich realizacji. Odejście od celu jakim jest wzrost sprzedaży na rzecz wzrostu wartości zakładu ubezpieczeń (wzrost przychodów ze sprzedaży przy jednoczesnym wzroście marży zysku brutto, nie niższej niż koszt kapitału) oznacza, iż nie wystarczy tylko przyjąć do ochrony dane ryzyko, ale przede wszystkim ustalić adekwatną cenę za ubezpieczenie tak, aby utrzymać zyskowność danej klasy ryzyka. Bardzo ważną kwestią jest również orientacja na klienta, a nie na produkt. Wpływ underwritingu na realizację tego celu jest widoczny przy oferowanym przez underwritera zakresie ochrony. Nie powinien on stosować wyłączeń z ochrony ubezpieczeniowej w zakresie najbardziej porządanym przez Klienta, który w wielu sytuacjach nie jest świadomy ich znaczenia. Zastosowanie wyłączeń w przypadku szkody negatywnie wpłynie na wizerunek zakładu ubezpieczeń. W przypadku negatywnych wyników przeprowadzonej oceny ryzyka takiego ubezpieczającego underwriter powinien podnieść cenę za ubezpieczenie, bądź nie przyjąć go do ubezpieczenia.

Założenia restrykcyjnej polityki underwritingu zakładu ubezpieczeń nastawionego na maksymalizację wartości muszą być powiązane z długofalowymi decyzjami strategicznymi wyznaczonymi dla innych czynników wpływających na wartość zakładu ubezpieczeń, powinny uwzględniać cele strategiczne polityki rozwoju zakładu ubezpieczeń, w szczególności dotyczące określenia grupy produktów, obszarów, branż które mają być rozwijane, oraz tych, z których zakład ubezpieczeń rezygnuje.

Przy formułowaniu założeń polityki underwritingu nie można zapomnieć również o otoczeniu zakładu ubezpieczeń. Do czynników zewnętrznych, które przede wszystkim należy wziąć pod uwagę przy określaniu polityki underwritngu należą:

  • korzystanie przez dany zakład ubezpieczeń z reasekuracji,
  • system prawny,
  • pojawiające się nowe ryzyka np. akty terrorystyczne,
  • globalizacja i rozwój technologiczny,
  • zmieniające się warunki klimatyczne.

Reasekuracja jest kluczowym czynnikiem wpływającym na politykę underwritingu w szczególności w przypadku zakładów ubezpieczeń o niskiej „pojemności” portfela ubezpieczeń tj. zakładów ubezpieczeń, których wysokość kapitałów własnych ogranicza przyjęcie do ubezpieczenia dużych ryzyk. Reasekuratorzy często narzucają własne założenia polityki underwritingu lub określają bardzo wysokie stawki za ubezpieczenie. Jednak w przypadku zakładów ubezpieczeń zarządzanych przez wartość głównym źródłem pozyskiwania kapitału są inwestorzy, dlatego wpływ reasekuracji na założenia polityki underwritingu w takich zakładach ubezpieczeń będzie znikomy.

Do czynników zewnętrznych mających wpływ na politykę underwritingu należy również system prawny. Ma to szczególne znaczenie w przypadku ubezpieczeń obowiązkowych. Ze względu na fakt, iż ogólne warunki ubezpieczeń obowiązkowych są przedmiotem regulacji prawnej zakład ubezpieczeń nie może ograniczać zakresu odpowiedzialności, stosować dodatkowych franszyz czy udziałów własnych. Zakład ubezpieczeń prowadzący ubezpieczenie obowiązkowe nie może również odmówić zawarcia umowy ubezpieczenia[15]. Jedynym narzędziem underwritingu pozostaje system taryf.

Przy kształtowaniu polityki underwritingu należy również mieć na względzie takie czynniki jak: pojawiające się nowe ryzyka np. akty terrorystyczne, globalizacja i rozwój technologiczny, zmieniające się warunki klimatyczne. Determinują one konieczność przeprowadzania przez zakład ubezpieczeń nieustających badań, zbierania informacji oraz obserwacji zmieniających się warunków gospodarowania, które służą lepszemu poznaniu ryzyk.

3.3.Organizacja underwritingu w zakładzie ubezpieczeń zarządzanym przez wartość

Przeprowadzanie rzetelnego procesu selekcji i klasyfikacji każdego wniosku ubezpieczeniowego w oparciu o założenia restrykcyjnej polityki underwritingu wymaga odpowiedniego zorganizowania podmiotowego i przedmiotowego procesu underwritingu w zakładzie ubezpieczeń.

Bardzo istotą kwestią jest posiadanie pracowników o wysokich kwalifikacjach zawodowych,  zapoznanie ich z nową strategią zarządzania zakładem ubezpieczeń oraz zorientowania ich działań na tworzenie wartości zakładu ubezpieczeń. Zważywszy na podkreślane w literaturze bardzo duże znaczenie czynnika wiedzy w zarządzaniu przedsiębiorstwem przez wartość istotnym jest nieustające podnoszenie kwalifikacji pracowników poprzez organizację szkoleń. Przeorientowanie celu zakładu ubezpieczeń pociąga za sobą konieczność zmiany wzorców raportowania wyników przez pracowników pozwalających na ocenę realizacji wyznaczonych nowych celów krótko- i długookresowych. Rozważenia będzie wymagała ewentualna konieczność reorganizacji struktur underwritingu, a w tym informatyzacja pewnych działań wykonywanych wcześniej przez pracowników, również w celu minimalizacji kosztów underwritingu. Przy podejmowaniu decyzji dotyczących wprowadzania nowych metod zarządzania zakładem ubezpieczeń przez wartość, również w zakresie underwritingu, nie można zapomnieć o tym, iż jednym z wpływów określających wartość zakładu ubezpieczeń jest marża zysku brutto, na której wysokość w dużej mierze mają wpływ koszty operacyjne. Jedną z metod ograniczania kosztów underwritingu przy zachowaniu wysokiej jakości przeprowadzanych działań underwritingu jest selekcja współpracujących z zakładem ubezpieczeń agentów i brokerów w oparciu o jakość dostarczanych przez nich informacji o ryzyku oraz narzucenie im pewnych standardów dostarczanych informacji o ryzyku, co minimalizuje koszty samodzielnego zdobywania informacji przez zakład ubezpieczeń. Odpowiedni zasób informacji o ryzyku wpływa również pozytywnie na jakość przeprowadzanej selekcji ryzyka.

Usprawnieniem selekcji i klasyfikacji ryzyk, przy jednoczesnej minimalizacji kosztów underwritingu, jest przerzucenie części obowiązków związanych z selekcją i klasyfikacją ryzyk masowych na agentów, oczywiście po ich odpowiednim przeszkoleniu. Powinno to być oczywiście poparte odpowiednimi działaniami motywacyjnymi, na przykład uzależnieniem wynagrodzenia agentów od zyskowności portfela.

Bardzo istotnym czynnikiem w procesie selekcji i klasyfikacji ryzyka jest informacja o ryzyku, dzięki, której zakład ubezpieczeń zyskuje przewagę konkurencyjną na rynku. Posiadanie informacji wymaga z jednej strony tworzenia przez zakład ubezpieczeń odpowiednich baz danych o klientach nastawionych na pozyskanie informacji niezbędnych do oceny i monitorowania ryzyka, ale również współpracy z instytucjami posiadającymi bazy danych lub przygotowującymi na zlecenie raporty o określonym ryzyku. Należy również pamiętać o konieczności samodzielnego prowadzenia przez zakład ubezpieczeń prac „badawczo-rozwojowych” dotyczących zakresów ochrony.


[1] Definicje zostały poddane ocenie przez autorkę w konfrontacji z praktyką gospodarczą

[2] G.E. Rejda, Principles of Risk Management and Insurance  6 wyd., Addison Wesley Educational Publishers Inc. 1998, str. 511.

[3] K. Black, H.D. Skipper, Life insurance, Prentice Hall, Englewood Cliffs, New York 1994, str. 641 i nast.

[4] P. Janik, Czynniki warunkujące właściwą ocenę ryzyka pożaru, Wiadomości Ubezpieczeniowe 1998, nr 3,4,

Ocena ryzyk ogniowych i BI, wyznaczanie PML, materiał szkoleniowy HESTIA LOSS CONTROL 26.11.2003 (nie publikowany).

[5] M.S. Dorfman, Introduction to risk management and insurance, Prentice-Hall, Englewood Cliffs, USA 1992, str. 23.

[6] Z. Dudkowiak, Metody rachunku aktuarialnego, Politechnika Radomska, Radom 2000, str. 14.

[7] Wskaźnik przebiegu polisowego rozumiany jako: stosunek sumy odszkodowań i utworzonych rezerw na niewypłacone odszkodowania ze wszystkich ubezpieczeń do sumy zapłaconych składek ze wszystkich ubezpieczeń.

[8] W przypadku zakładów ubezpieczeń działających na polskim rynku zgodnie z art. 157 ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o działalności ubezpieczeniowej suma ubezpieczenia od pojedynczego ryzyka na udziale własnym nie może przekroczyć 25% łącznej wysokości rezerw techniczno-ubezpieczeniowych i kapitału własnego.

[9] E. Górnicki, Underwriting w ubezpieczeniach majątkowych na rynku amerykańskim, część VI, Dziennik Ubezpieczeniowy nr 204, 2003.

[10] J. Monkiewicz (red.), Podstawy ubezpieczeń, tom III, Poltext, Warszawa 2003, str. 172.

[11] P. Wildman, Ubezpieczenia Majątkowe, Centrum Kształcenia Zawodowej Edukacji Ubezpieczeniowej i Bankowej, Warszawa 1995, str. 125.

[12] M. Siudak, Zarządzanie wartością przedsiębiorstwa, Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej, Warszawa, 2001, str. 49-50.

[13] A. Herman, A. Szablewski (red.), Zarządzanie wartością firmy, Poltext, Warszawa 1999. str. 37-38

[14] W. Jaworski, J. Lisowski, rating jako narzędzie oceny zakładu ubezpieczeń.

[15] W Polsce reguluje to ustawa z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, art. 5-9.

Wróć